امیر مومنان امام علی (ع) می فرمایند :

هرروزی که در آن نافرمانی خدا صورت نگیرد برای ما عید است .

کلمات کلیدی :

نجات

باید دانست که خطر زبان زیاد است وجز با سکوت، از آن رهایی نیست. از این رو دین، سکوت را ستوده و به آن تشویق کرده و فرموده است: «هر کس سکوت کند نجات یابد».

پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله نیز فرمود: «سکوت، حکمت است و انجام دهنده آن اندک» یعنی سکوت حکمت و دوراندیشی است. عبدالله بن سفیان از پدرش روایت کرده که گفت: به پیامبر خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله عرض کردم: از اسلام مطلبی را به من خبر بده که پس از تو از هیچ کس نپرسم، فرمود: بگو به خدا ایمان آوردم آن گاه پایداری کن. عرض کردم: از چه بپرهیزم؟ پس با دست مبارک به زبانش اشاره فرمود.

عقبة بن عامر گوید: «به پیامبر خدا عرض کردم: رهایی چیست؟ فرمود: زبانت را نگاه دار و خانه‏ات را توسعه بده و بر گناهت گریه کن.»

کاشته‏های زبان

معاذ گوید: به پیامبر خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله عرض کردم: آیا به گفته‏هایمان مؤاخذه می‏شویم؟ فرمود: ای پسر جبل! آیا چیزی جز نتایج و کاشته‏های زبان‏های مردم آنان را در آتش می‏افکند؟ [پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله سخنان انسان را به کِشته‏ای تشبیه کرده که با داس درومی شود و همان طور که داس، تر و خشک و خوب و بد با را هم می‏درود انسان پر حرف هر گونه سخنی را می‏گوید و خوب و بد را از هم جدا نمی‏کند، حاشیه سنن.

عبدالله ثقفی گوید: «به پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله عرض کردم: از مطلبی برایم سخن بگو که به آن چنگ در آویزم، فرمود: بگو، پروردگارم خداست، آن گاه پایدار بمان. و گفت: عرض کردم! ای رسول خدا! از چه چیز بیشتر بر من می‏ترسی؟ پیامبر زبانش را گرفت. سپس فرمود: از این. انس بن مالک گوید: پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «ایمان بنده‏ای راست نشود تا دلش راست نشود و دلش راست نشود تا زبانش راست نشود و کسی که همسایه‏اش از شرّش در امان نباشد وارد بهشت نمی‏شود.»

و نیز آن حضرت صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود:و هرکه از سالم ماندن شادمان‏می‏شود، پس همواره ساکت‏باشد.

* * *

از سعید بن جبیر به صورت مرفوع از پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله روایت شده که فرمود:

«هر گاه آدمی زاده به بامداد در آید تمام اعضایش نیز به بامداد در می‏آیند و از زبان می‏خواهند که نسبت به ما از خدا بترس زیرا اگر تو راست باشی ما راستیم و اگر کج باشی کج شویم.»

از ابن مسعود روایت شده که بر کوه صفا در حال تلبیه (لبیک گفتن) می‏گفت: ای زبان! سخن خیر بگو تا غنیمت بری یا سکوت کن تا سالم بمانی، پیش از این که پشیمان شوی. به او گفتند: ای ابوعبدالرحمان! آیا این سخنی است که خود می‏گویی یا شنیده‏ای؟ گفت: شنیدم که رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله می‏فرمود: «بیشترین گناه آدمی زاده از زبان اوست»

حفظ زبان

ابن عمر گوید: رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «کسی که زبانش را نگاه دارد خدا عیبش را بپوشاند، و هر که مالک خشم خود باشد، خدا او را از عذاب خود نگاه دارد و هر که از خدا پوزش بخواهد خدا پوزش او را بپذیرد».

روایت شده که معاذ بن جبل به رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله عرض کرد: مرا سفارش فرما، فرمود: خدا را بپرست به طوری که گویا او را می‏بینی و خود را در شمار مردگان حساب کن و اگر خواهی تو را از چیزی مهم‏تر از تمام اینها خبر دهم و با دست خود به زبانش اشاره کرد.

از صفوان بن سلیم روایت شده که گفت: رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «آیا به شما خبر دهم از آسان‏ترین عبادت‏های بدن که سکوت و خوش‏خویی است».

سکوت و سلامتی

ابوهریره گوید: رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «کسی که به خدا و روز جزا ایمان دارد، باید سخن خیر بگوید یا سکوت کند».

حسن گفت: برای ما نقل شده که پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: خدای بیامرزد بنده‏ای را که سخن خیر بگوید و بهره برد یا سکوت کند تا سالم بماند.

سفیان گوید: به عیسی علیه‏السلام گفتند: ما را به کاری راهنمایی کنید که با آن داخل بهشت شویم، فرمود: هرگز حرف نزنید، گفتند: توان آن را نداریم، فرمود: پس جز سخن خیر نگویید.

سلیمان بن داوود علیه‏السلام گفت: «اگر سخن گفتن نقره است، پس سکوت طلاست».

از براء بن عاذب روایت شده که گفت: «عربی بیابانی خدمت رسول خدا علیه‏السلام آمد و گفت: مرا به کاری راهنمایی کن که با آن وارد بهشت شوم، فرمود: گرسنه را غذا و تشنه را آب بده و امر به معروف و نهی از منکر کن و اگر نتوانستی زبانت را از سخنی که خیر نیست نگاه دار.» (ص 267)

القای حکمت

پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «زبانت را جز از سخن خیر حفظ کن زیرا با این کار بر شیطان غالب می‏شوی» و نیز فرمود: «خدا در کنار زبان هر گوینده‏ای حاضر است پس لازم است هر کسی در آنچه می‏گوید تقوا پیشه کند.» و نیز فرمود: «هرگاه مؤمن را بسیار خاموش و سنگین دیدید به او نزدیک شوید که حکمت القا می‏کند.»

ابن مسعود گوید: پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «مردم سه دسته‏اند: غانم، سالم و شاجب. غانم کسی است که یاد خدا می‏کند. سالم کسی است که ساکت است. شاجب کسی است که در باطل فرو می‏رود.»

زبان و قلب مؤمن

پیامبر صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «زبان مؤمن در پس قلب اوست. هر گاه بخواهد سخنی بگوید در دل می‏اندیشد، آن‏گاه با زبان آن را امضاء می‏کند و زبان منافق در پیش دل اوست و هرگاه به چیزی تصمیم بگیرد، با زبان امضاء می‏کند و در دل به آن نمی‏اندیشد.»

عیسی علیه‏السلام فرمود: «عبادت ده جزء است، نه جزء در سکوت و یک جز در فرار از مردم است».

پیامبر ما صلی‏الله‏علیه‏و‏آله فرمود: «هر که بسیار سخن گوید اشتباهش بسیار باشد و هر که بسیار اشتباه کند گناهش بسیار باشد و هرکه بسیار گناه کند دوزخ برایش سزاوارتر است.»